Protez, kaybedilen ya da eksik olan dişlerin yerine yapay dişlerin yerleştirilmesiyle ilgilenen bir diş hekimliği alanıdır. Bu işlem hem estetik hem de çiğneme fonksiyonunun yeniden kazanılması açısından büyük önem taşır. Tedavi yöntemi, eksik diş sayısı, konumu ve çevre dokuların durumuna göre belirlenir.
Protez Türleri Nelerdir?
Protez Türleri Nelerdir?Protez tedavileri iki ana grupta incelenir:
Sabit Protezler (Kaplamalar, Köprüler, İmplant Üstü Protezler)
Hareketli Protezler (Takma-çıkarma damak protezleri)
1. Sabit Protezler
Hastanın kendisinin çıkaramadığı, dişlere kalıcı olarak yapıştırılan protez türüdür. Aşağıdaki tedavi yöntemlerini kapsar:
• Kron (Kaplama):
Çürük, kırık veya madde kaybına uğramış dişlerin küçültülerek kaplanmasıdır.
• Köprü:
Bir ya da birden fazla diş eksikliğinde, boşluğun önündeki ve arkasındaki dişler küçültülerek destek alınır; aradaki boşluk da yapay dişlerle kapatılır.
• İmplant Destekli Sabit Protez:
Eksik dişin olduğu yere çene kemiğine yerleştirilen titanyum vida (implant) üzerine sabit protez yapılır.
Sabit Protezlerde Kullanılan Malzemeler
Metal Destekli Porselen:
Alt yapısında metal bulunan porselen kaplamalardır. Maliyeti daha düşüktür ancak estetik açıdan bazı sınırlamalara sahiptir.Metalsiz (Full Seramik) Kaplamalar:
Estetik beklentileri yüksek hastalar için zirkonyum veya empress gibi ışık geçirgenliği yüksek materyallerle yapılır. Diş eti uyumu çok iyidir, alerji yapmaz ve doğal görünümdedir.
Kron ve Köprü Kaplamaların Özellikleri
Dayanıklıdır, çiğneme kuvvetlerine karşı dirençlidir.
Doğru şekilde yapılmazsa altındaki dişlerde çürük oluşabilir.
Metal destekli protezler nadiren alerjiye sebep olabilir (özellikle nikel içerenler).
Zirkonyum ve empress gibi metalsiz kaplamalar diş etiyle yüksek uyum gösterir, renk değişikliğine neden olmaz.
2. Hareketli Protezler (Takma-Çıkarma Protezler)
Birden fazla dişin eksik olduğu, sabit protez uygulanamayan durumlarda tercih edilir. Hasta protezi istediğinde takıp çıkarabilir.
Hareketli Protez Çeşitleri
Tam (Total) Protezler: Tüm dişlerin eksik olduğu durumlarda kullanılır.
Parsiyel (Bölümlü) Protezler: Bazı dişlerin eksik olduğu durumlarda kullanılır.
Hassas Tutuculu (Çıt-çıtlı) Protezler: Kanca yerine estetik açıdan daha gizli olan özel bağlantılarla (çıt-çıt) tutturulan protezlerdir.
Kullanılan Diş Türleri
Genellikle akrilik (plastik) dişler tercih edilir.
Porselen dişler ağırlıkları ve doku uyumsuzluğu nedeniyle önerilmez; yalnızca ön dişlerde kullanılabilir.
Temizlik ve Bakım
Her öğünden sonra yumuşak diş fırçası ile fırçalanmalı.
Kesinlikle çamaşır suyu, deterjan, alkol gibi aşındırıcı maddelerle temizlenmemeli.
Gece çıkarıldığında su içinde saklanmalı.
Temizlik için özel protez temizleyici tabletler hekime danışılarak kullanılabilir.
Protezlerin Takibi ve Değişim Süreci
İlk 24 Saat: Kontrol çok önemlidir. Vuruk, ağrı, yükseklik gibi şikayetler değerlendirilir.
1. Ay: Hastanın alışma sürecidir. Gerekirse ayarlamalar yapılır.
3-4 Yılda Bir: Rutin kontroller ve gerekirse protezin yenilenmesi önerilir. Aksi takdirde çene kemiğinde erimeler oluşabilir.
Sık Sorulan Sorular
• Kaplama Altındaki Diş Çürür mü?
Evet. Uygunsuz yapılmış kaplamalar diş çürüğüne neden olabilir. Uyum çok önemlidir.
• Zirkonyum Kolay Kırılır mı?
Hayır. Zirkonyum, metalsiz restorasyonlar içinde en dayanıklı materyaldir. Empress daha kırılgandır.
• Protezler Alerji Yapar mı?
Metal destekli protezler nadiren nikel alerjisi yapabilir. Zirkonyum ve empress gibi metalsiz materyaller alerji yapmaz.
Sonuç olarak; protez tedavileri estetik görünümün yanı sıra konuşma ve çiğneme fonksiyonlarının sağlıklı şekilde devam ettirilmesi açısından çok önemlidir. Kaybedilen bir dişin yerine konulmaması çevredeki dişlerin pozisyonunu bozabilir, bu da daha ciddi sorunlara yol açabilir. Diş hekiminiz, size en uygun protez türünü detaylı değerlendirmeler sonucunda belirleyecektir.